Voedselovergevoeligheid:

Nogal wat mensen hebben te maken met voedselovergevoeligheid. Bij zichzelf, of bij hunkinderen. Voedselovergevoeligheid is een overkoepelende term voor alle ongewenste reacties op voedsel. Het begrip omvat zowel voedselallergie als voedselintolerantie.
Er bestaat een grote behoefte aan voorlichting over dit thema, waaraan we hier op bescheiden wijze tegemoet proberen te komen. Er gaat echter niets boven een diepgaand advies van een deskundige uit de praktijk. Zulke experts werken bij Vlieg & Melse, diëtistenpraktijk voor voedselovergevoeligheid. Aan hun internetsite, www.allergie-envoeding.nl, is de volgende informatie ontleend. Bezoek de Vlieg & Melse-site als u problemen heeft met voedselovergevoeligheid!

Voedselallergie:
Bij voedselallergie is er sprake van een abnormale reactie van het immuunsysteem op voedsel. Het lichaam maakt specifieke afweerstoffen aan tegen eiwitten in voeding, bijvoorbeeld tegen het eiwit van pinda's, melk of eieren. Dit is onder andere aantoonbaar met bloedonderzoek (RAST-onderzoek). Voedselallergie komt nogal eens voor samen met allergie voor stoffen die men inademt, zoals huisstof en graspollen (hooikoorts). Voedselallergie is daarnaast vaak erfelijk bepaald. In dat geval komen allergische aandoeningen als constitutioneel eczeem, dauwworm, astma en hooikoorts meestal bij meer familieleden voor. Voedselallergie kan de klachten van bijvoorbeeld eczeem veroorzaken of verergeren.

Voedselintolerantie:
Voedselintolerantie is een overgevoeligheidsreactie op voedsel zonder dat er sprake is van de productie van afweerstoffen tegen voedingsbestanddelen. Voedselintolerantie kan niet door middel van huidtests of bloedonderzoek (RAST-onderzoek) worden aangetoond. Bij voedselintolerantie wordt bepaalde voedselbestanddelen soms niet goed in het lichaam omgezet, waardoor klachten optreden. Soms ook wordt bij voedselintolerantie histamine vrijgemaakt, wat ook gebeurt als er een 'echte' allergische reactie optreedt. Het verwarrende is dat de symptomen van voedselallergie en voedselintolerantie erg op elkaar kunnen lijken. Door allerlei oorzaken kent voedselintolerantie echter een veel grilliger verloop dan voedselallergie. Hierdoor komt het voor dat bepaald voedsel de ene keer goed wordt verdragen en de andere keer slecht. Voedingsmiddelen die voedselintolerantie veroorzaken, worden 'triggers' genoemd. Stoffen waarvan dit wetenschappelijk is aangetoond, zijn lactose (melksuiker) en sulfiet (een conserveermiddel). Voor de rest is er nog veel onduidelijkheid over welke voedingsstoffen er allemaal precies voedselintolerantie kunnen veroorzaken. Voedselintolerantie kan direct klachten veroorzaken, zoals in het geval van lactose-intolerantie, maar kan ook als gevolg van andere aandoeningen ontstaan. Voedselintolerantieklachten worden bijvoorbeeld vaak ervaren door mensen met een spastische dikke darm ('spastisch colon').

Klachten
Zoals gezegd kunnen de symptomen van voedselallergie en voedselintolerantie erg op elkaar lijken. Het gaat om een zeer breed scala van klachten:

• maagdarmklachten, zoals spugen, buikpijn, krampen en diarree
• huidklachten, zoals constitutioneel eczeem, dauwworm, jeuk en netelroos
• klachten aan de luchtwegen, zoals astma en rhinitis ('allergische verkoudheid')
• gedragsklachten
• hoofdpijn
• sterke vermoeidheid
• shockreacties.

Klachtveroorzakers
In principe kan iemand op vrijwel elk voedingsmiddel negatief reageren, dat is het grote probleem. Maar van sommige voedingsmiddelen en -bestanddelen is bekend dat zij vaak reacties oproepen.

Voor voedselallergie bij kinderen zijn dat:
• koemelk en zuivelproducten
• kippe-eieren
• pinda's en noten
• soja
• vis
• kiwi's.

Voedselallergie bij volwassenen:
• fruitsoorten
• groentesoorten
• pinda's en noten
• kruiden en specerijen.

Voedselintolerantie (kinderen en volwassenen):
• zuivelproducten
• lactose (melksuiker)
• sulfiet
• natriumglutaminaat: smaakversterkers E 620 t/m 625
• histaminerijke voedingsmiddelen en voedingsmiddelen rijk aan biogene aminen (aan histamine
• verwante stoffen) als oude kaas, salami, vis uit blik, makreel, chocolade
• voedingsmiddelen die histaminevrijmaking in het lichaam activeren, zoals sesam,
kiwi en aardbeien
• aromatische bestanddelen als vanille, aromaten in specerijen, anijs, drop en pepermunt.


Voedingsadvies:
De diëtist zoekt uit wat de exacte rol van de voeding in het ontstaan van de klachten is. Op grond hiervan wordt een voedings- of dieetadvies uitgebracht. Bij het opstellen van zo'n advies wordt gebruik wordt gemaakt van medische gegevens, zoals bloedonderzoek (RAST-onderzoek), huidtests, darmonderzoeken, de medische diagnose en de gebruikte medicatie. In aanvulling hierop wordt in een vraaggesprek vastgesteld wat de voedingsgewoonten zijn. Nagegaan wordt welke ziekte- en dieetgeschiedenis er is, welke klachten er centraal staan, welke klachten er veel in de familie voorkomen, welke problemen er zijn als er een dieet wordt gevolgd etc. Ook wordt het gebruikelijke voedingspatroon aan een uitgebreide analyse onderworpen. Er wordt bekeken of de voeding volwaardig is, of de verhoudingen tussen de voedingsstoffen zodanig zijn dat de organen goed kunnen functioneren, of er sprake is van voldoende variatie, of de voeding is aangepast aan de leeftijd en of de voeding verdachte allergenen of triggers bevat. Het op basis van al deze gegevens opgestelde voedingsadvies kan - al naar gelang de aard van patiënt en klachten - de volgende zaken inhouden:

• eliminatie van verdachte voedselallergenen als eieren of melk
• eliminatie van verdachte triggers als natriumglutaminaat en biogene
aminen/histaminevrijmakende voedingsmiddelen
• correctie op samenstelling en volwaardigheid om de organen en het immuunsysteem
beter te laten functioneren
• opstellen van een stappenplan om de voeding geleidelijk uit te breiden
• opstellen van een betere energie- en koolhydraatverhouding
• kiezen van een andere zuigelingenvoeding.

Na een periode van eliminatie, waarin de patiënt de verdachte voedingsmiddelen niet mag eten of drinken, volgt meestal een periode van provocatie, om vast te stellen of er inderdaad sprake is van intolerantie of allergie. De patiënt moet dan de voedingsmiddelen een voor eOm die reden wordt er gesproken van de eliminatie Is dat het geval, dan hebben veel mensen behoefte aan praktische ondersteuning bij het uiteindelijke dieet. Men wil informatie over geschikte merkartikelen, over de verkrijgbaarheid van producten, over receptuur, alternatieven, samenstelling van een goed dagmenu, variatie, enzovoorts.

Natuurlijk bewijst de diëtist ook hier goede diensten, maar daarnaast is goede informatie uit andere bron welkom. De patiëntenorganisatie Stichting VoedselAllergie moet in dit verband als eerste genoemd worden. Het internetadres is www.voedselallergie.nl. Ook de website www.dieetconsult.nl verdient vermelding. Deze eigenlijk voor artsen en diëtisten bedoelde site is ook voor particulieren interessant. Op de site kunt u namelijk de voedingswaarde en samenstelling van zo'n 4000 industrieel bereide voedingsmiddelen vinden. Bovendien biedt hij zoekfuncties op soort dieet, zoals glutenvrij of lactosevrij. Verder kunt u zoeken op productnaam, fabrikant of samenstelling.

Ga hier naar een volgende rubriek(en):
Glutenvrij dieet
Lactosevrij dieet